හකාවතී: කියවල අඩන්නද? හිනාවෙන්නද?

ඩෝසන් ප්‍රීතිගෙ ‘හකාවති‘ කියවල ඉවර වුනා. වෙනම කල්පිත ලෝකයක් කියල එයා මුලින්ම කියල තමයි කතා පටන් ගන්නෙ. ඒත් මේ කතාව සිංහලෙන් ලියල තියෙන්නෙ. බහුතරයක් සිංහල පාටකයො කියවන්නෙ. ඒ අයට මේ කියවන්නෙ අපි ඉන්න ලංකාව කියන අද්භුත රට ගැන හිතන එක නවත්තන්න ප්‍රීතිට බැහැ. එයා එහෙම කියන එක මුලු පොතටම අදාල නිර්වචනයක් ලෙස ගත්තොත් අපි ලංකාවෙ වෙන සිදුවීම් ගැන දැන් හිතන හැටි එහෙම තමයි. තමන්ට වෙනකම්ම ඕනම බරපතල කාරනයක් නොදැක්ක ගානට, වෙන ලෝකෙක වෙන දෙයක් ගානට හිතන්න අපි පුරුදුවෙලා ගොඩක් කල්. අපි හැමෝම ‘ඔබ නැතුව ඔබ එක්ක“. මම නැතුව මම එක්ක.

ප්‍රීතිගෙ කතාවල වාක්‍ය හරිම දිගයි. හරියට ජාතක කතාවල වගේ. එක්කොත් එක ඡේදයක් එක වාක්‍යයක්. නැත්තං වාක්‍ය දෙකක්. එහෙම නැතුව ලියල තියෙන කතාවක් නම් ඒ අවස්තානුකූල වර්නනයක්. පස්වෙනි කතාව ‘මාරාව‘ ඒ වගේ කෙටි වාක්‍ය තියෙන කතාවක්. බුත්සරනෙ නාලාගිරි දමනය වගේ.

ඔහු සාමාන්‍ය සිදුවීමක් කවදාවත් නොවෙච්ච දෙයක් වගේ අපි ලව්ව කියවනව.

“මම සරම කඩල දමල චීත්තෙත් එකපාරින් කඩල දැම්මා. ඉර එලිය යම්තමට වලාකුලු අස්සෙන් ගන සැරේට විහිද විහිද තිබ්බ මොහොතකට විතර. චීත්තෙ තිබ්බ මල් පොහොට්ටු හතර වටේ පදුරුවල පිබිදුනා වගේ මම දැක්කෙ අහසෙ විදුලි කෙටුමකුත් එක්කලම. යටිකය නිරුවස්තරේ එයා බිමට වකුටු වුනාම පිටිපැත්තෙ කොදු නාරටිය තට්ටමෙ දෙබෙදුමට පැතිරිච්ච හරිය ඉර බහින මූකලානෙ කදු පන්තිය වගේ දිස්නෙ දුන්න ආලෝකෙට...“

ඉතිං මේව ජාතක කතා නොවෙන්නෙ ඇයි? මේ කතාවල ඉන්න අයත් කවදහරි බුදුවෙන බුදු පැල නෙමෙයිද? මිනිස්සුම නං බුදු වෙන්නෙ...... ලෝ වාසී සියලු බුදු වරුන්ට මාගේ නමස්කාරය වේවා. අයිසිස්/අමෙරිකන්/නාසියන්/ලාමාවරුන්/ හීනයානිකයන්/ මහායානිකයන් හැමෝම බුද්ධාංකුර. කිසිම කෙනෙක් සුවිශේෂිවත් නොවැදගත්වත් නොවන බව ප්‍රීති නොකියා කියනව.

ප්‍රීතිගෙ ප්‍රීති වාක්‍ය හරිම දුක්බරයි. මිරැන්ඩාගෙන් පටන් ගමු. මිරැන්ඩා වගේ ගැහැනියක් ලංකාවෙ පිරිමියෙක් ඇත්තටම බාර ගන්නෙ කොහොමද? පක්ශෙ වැඩ කරන, රෑ දොලහට ගෙදර එන ගෑනියක්. ස්වාධීන චරිතයක්. කේතලයක්, රෙදිසෝදන යන්ත්‍රයක්, ලමයි හදන කිරිදෙන මැශිමක්, සැමිය කියන දේ අහගෙන පවුල රැකගෙන ඉන්න දෙනෝදාහක් ගෑනු මැද්දාවෙ මිරැන්ඩව අපි බාර ගන්න ලෑස්තිද?
ප්‍රීති දුකෙන් අහන ප්‍රශ්නය අපිට තේරුම් ගන්නම වෙනව අකමැත්තෙන් වුනත්. සදලතා නිශ්ශංක හා වන සම්බන්දය අතිශය මානුශික වුනත් මිරැන්ඩා වේසියෙක් නොකර නිශ්ශංකට හිතන්න බැරි වුනා. සදලතා එක්ක සම්බන්දය සාදාරන වෙන්න නම් මිරැන්ඩ වේසියෙක් කියල හිතවගන්නම වෙනව නිශ්ශංකට. අපි හැමෝම අනියම් සම්බන්දතා නියම් කර ගන්න මානසික වේසයො සහ වේසාවියෝ නිර්මානය කර ගන්නව. නිශ්ශංකට වෙන්නෙ ඒක. ඒක අපේ සංස්කෘතිය අපිට දායාද කරන දෙයක්. ඒ සංස්කෘතිය තවදුරටත් පවත්වාගෙන යාම මිරැන්ඩල එක්ක ඉන්න මිනිස්සුන්ට කරන්න බැහැ. හොදම දේ සදලතා කෙනෙක් හොයා ගන්න එක. ඒක කරන්නත් සංස්කෘතිය ඉඩ දෙන්නෙ නැහැ. කතා හදනව. සදලතයි දරුවයි බාත්රෑම් එකේම කුනු වෙන්නෙ ඒකයි. ඒකයි ප්‍රීතිගෙ දිග වාක්‍ය හරිම ශෝක බරිත. ඒවායෙ තෙත් ගතියට සුහදයෙක්ව ඇදුම දක්වා ගෙන යන්න පුලුවන්.

ප්‍රීතිගේ මන:කල්පිත ලෝකය තුල ආයෙම කතා කරන්නෙ වත්මන් ලංකාවෙම අතරමං වුනු මිනිස්සුම නෙමෙයිද? ලංකාව කල්පිත ලෝකයක ඇතුලට දැම්මම ප්‍රශ්නෙ කැත නැතුව කතා කරන්න පුලුවන්. ලැජ්ජ වෙන්න ඕනිත් නෑ. ‘සුජාත පුත්‍රයන්ගේ වික්‍රමය‘ දෙවෙනි කතාව. මේක මාරාව කතාවෙ අනිත් පිටුව වගේ. කවි පැටියෙක් හදා ගන්න පියෙකු දරන වෑයමක් මෙහි විස්තර වෙනව. එක අතකට ඒක කුනු බක්කියක හැදෙන ලමයෙකුගේ කතාවක්. ඒක දූශනයක්. කවි පැටියගෙ තාත්ත දුශනය වුනු ගැනි ගාව (කවි පැටියගෙ අම්ම ගාව) එයාගෙ පහරකින් මැරිල වැටෙනව. මේ කතාවම රූපකයක් ලෙස ගත්තොත් ලංකාවෙ රාජ්‍යයට එරෙහිවන ඕනෑම කෙනෙක් ආන්ඩුව අතින් මැරෙන්න තියෙන සම්භාවිතාව ගැන කියවෙන්නෙ. කවියෙක් වුනත් විප්ලව කාරයෙක් වුනත් වෙනසක් නෑ. ලසන්තම, ලලිත් කූගන් වෙන්නම ඕන නැ. ඒ නිසා පරිස්සම් වෙන්න කියල දෙන වෝනින් එකක් ලෙසත් මෙය ගන්න පුලුවන්. ඒ හැබෑ ලංකාවෙ අයට දෙන පනිවිඩය.

සරච්චන්ද්‍රගෙ කල්පනා ලෝකයත් මේ එක්කම කියවන්න හිතුන. ඒත් මේ කතා යථාර්තවාදී රීතිය ඔබ්බවා ගිය සංකීර්න කතා. ඒව නැවත නැවත වෙනස් විදියට කියවන්න කියල කතුවරය ආරාධනා කරනව. නිදසුනක් ලෙස කතාවක් ඉවර වුනාම ගැහැනු නම්වලට පිරිමි නම් දීල ආයෙම කියවන්න වගේ. ඇත්තටම මුලු ලෝකයම ඒ විදියට කියවන්න පුරුදු වෙන්න ඕන. මේ හැමදෙයකම තියෙන උත්ප්‍රාසාත්මක වේදනාවක් ඒ හරහා මතුකරගන්න පුලුවන්. ජීවිතය මොනතරම් හිරගෙයක්ද?

ගූ ගොඩක ඉන්න පනුවො වගේ අපි ලංකාවෙ ඉන්නෙ. නැද්ද? නැත්තං සජිත්ල ඔය තරම් දේවල් කියයිද අපිට? යහපාලනය ගෙනාවෙ එස් බී වගේ කාලකන්නි පෙන්නල. යහපාලනය ආපු ගමන් ඒ හාදයව භාන්ඩාගාරික වුනා. ඒත් අපිට කරගන්න දෙයක් තිබුනෙ නෑ. අපි බලල්ලු ගලේ රුන්න. වහන්න බෑ. ඔන්ලයින් පාංශුකූල මේ ගැන කරන විකාර කතාවක්. මහචාර්යවරයෙක් සකස් කරපු වාර්තාවක්. ඒක මාර කතාවක්. අද්‍යාපන ක්‍රමය ගැන විස්තරයක්. පොත් නොකියවා පොත් ගැන කරන විචාර. ඒවට දෙන සම්මාන. මේ අප්‍රසන්න නරාවල ගැන ලංකාව ගැන කරනවිස්තරයක්. පොත් නොකියවා පොත් ගැන කතා කිරීමේ පාඨමාලාව, සියදිසි නසා ගැනීමේ පහසු ක්‍රම ආදී අද අප විදින දුක හිතෙන ජීවිත කතා ගැන කරන කතා නැවත නැවත අපි ගැන අවධානය යොමු කරවනව.

ඊවා ලුනා සහ අනුර ඉතා පරිස්සමින් කියවන්න ඕන කතාවක්. කතාවකින් එලියට පනින චරිතයක් ඇත්ත ලෝකයට එනව. සදකඩපහන මේ පොත ගැන එයා කරන විවරනයක් කියල මට හිතෙන්නෙ මොකද මන්ද? කිසිවක් පිලිබද පුර්ව මතයන් සම්මතයන් කොතෙක් තිබුනද ඒ පිලිබද තවත් කතාවක් ගොතන්නට එය බාදාවක් කර ගන්නෙ මොකටද? අලුත් විදියට ජීවිතය කියවිය යුතු නොවෙයිද? ප්‍රීති. ඔයා නං මාර බඩ්ඩක්. අපිව නිතරම අතරමං කරවනව.

ඇය ශෝකී නම් වු ඇස්ටරොයිඩයයි. මේ කතාව මේ පොතේම සාරාංශය. දේවල් සිදුවෙනකං බලං ඉන්නවා ඇරෙන්න මිනිසුන්ගේ දුබල ආත්මයන්ට කල හැක්කේ කුමක්ද? ලෝක විනාශයක් වෙන බවට දක්වන අනතුරු ඇගවීම් හමුවෙ මිනිසුන් කෙසේ ක්‍රියා කරනු ඇතිද? ඒත් අද දින තමන් තෘප්තිමක් කල හැකි යමක් සොයා යාම ඇරෙන්න ඔවුන් කල යුත්තෙ කුමක්ද? බඹයක් තරම් ශරීරය ලෝකය නම් අපි ලෝකය විනාශවන මොහොත ගැන අනාවැකි කුමට. ? අවසන ඇස්ටරොයිඩය කඩා වැටෙයි. ලෝකය අලුවෙයි.

“තව අරක්කු බෝතලයක් මිළදී ගන්නට සල්ලි සොයා බැංකුවක් කඩමින් හුන් ජිනදාසගේ ගෝනියේ වූ සල්ලි කොල ඔහුට පෙර අළු විය“.

අප සාදා ගත් ලෝකයන් හලු වන්නේද මෙපරිද්දෙන්. ඕනෑම මොහොතක එය විය හැකියි. සූදානමින් සිටින්න. මේ ශෝකී ඇස්ටරොයිඩ අප වටා කැරකෙමින් තිබෙයි. ඇති තරම් සව්දිය පුරන්න. විඩා නිවන්න. නටන්න. ගයන්න. ඔබ අලුවීමට ආසන්නයි.